NAPIS: "WARSZTATY WIELKANOCNE"

🥚🌸🥚🌷🥚🌼🥚🌸🥚

dekoracje szkolne · Wielkanoc 2026

Warsztaty Wielkanocne

Kolorowe literki wielkanocne — gotowe do wydruku i dekoracji sali 🐰
Każda litera to osobna ilustracja w formacie A4.

🌸 Literki do wydruku · format A4 pionowy 🌸

W

A

R

S

Z

T

A

T

Y

W

I

E

L

K

A

N

O

C

N

E

✨ Zamów gotowy napis! Nie trać czasu na szukanie ilustracji i ręczne wykonanie napisu — zrobię to za Ciebie! 🐰 Samodzielnie projektuję każdy napis, dobierając piękne ilustracje wielkanocne. Twój temat, Twoje kolory, Twój tekst — literki gotowe do druku (wersja pdf)!
Napisz do mnie i zaoszczędź swój czas! 😊

🌷🐣🌸🦋🌼

✉ Zamów napis

JĘZYK POLSKI KLASA 1-3 SP (ALFABET, GŁOSKI, LITERY, SYLABY, TRUDNOŚCI ORTOGRAFICZNE)

Język Polski ✏️

Klasy 1 – 3 Szkoły Podstawowej

★ ★ ★ ★ ★

★ Alfabet

Alfabet to zbiór wszystkich liter ułożonych kolejno.
Polski alfabet składa się z 32 liter.

⬇️

★

Wszystkie litery polskiego alfabetu

★

📖 Kolejność alfabetyczna

Wyrazy w słownikach ortograficznych i hasła w encyklopediach są ułożone w kolejności alfabetycznej.

Patrzymy na pierwszą literę każdego wyrazu:

auto,  motor,  rower,  samochód

Jeśli pierwsze litery są takie same — patrzymy na drugą literę:

abażur,  agrafka,  akwarium

Jeśli pierwsze dwie litery są takie same — patrzymy na trzecią literę:

kajak,  kakao,  kawa

Jeśli pierwsze trzy litery są takie same — patrzymy na czwartą literę:

kotek,  kotka,  kotlet

Jeśli pierwsze cztery litery są takie same — patrzymy na piątą literę:

autobus,  autokar,  autostrada

★ Litera a głoska

★

🔤 Litera

Gdy ktoś zapyta, powiedz tak:
Litera to jest pisma znak.

— W. Gawdzik

---

Literę widzę i piszę.
Litera to zapisana głoska.

★

🔊 Głoska

Literę widzę oraz piszę.
Głoskę wymawiam oraz słyszę.
Czyli, innymi słowy:
Głoski to dźwięki mowy.

— W. Gawdzik

---

Głoskę słyszę i wymawiam.
Głoska to dźwięk mowy.

★

🟥🟦 Model dźwiękowy wyrazu

Każdą głoskę zaznaczamy kwadracikiem:
czerwony = samogłoska  |  niebieski = spółgłoska

tata

4 głoski, 4 litery

mama

4 głoski, 4 litery

czapka

5 głosek, 6 liter — cz to dwuznak!

★

✌️ Dwuznaki

Dwuznak to dwie litery oznaczające jedną głoskę.

sz cz rz ch dz dź dż

szafa, czapka, rzeka, chomik, dzwonek, dźwig, dżem

⚠️ Dlaczego liczba liter ≠ liczbie głosek?

• Niektóre głoski zapisujemy jako dwie litery (dwuznaki — patrz wyżej)
• Niektóre głoski możemy zapisać na dwa sposoby:

głoskę u → u (burza) lub ó (córka)

głoskę ż → ż (żyrafa) lub rz (rzepak)

głoskę h → h (herbata) lub ch (chomik)

Spółgłoski miękkie możemy zapisać kreseczką (ć, ń, ś, ź, dź) lub literą i (ci, ni, si, zi, dzi):

ćwierć i ciepło  |  koń i niebo  |  świeca i siano  |  źródło i ziarno  |  dźwig i dziadek

★

🔴 Samogłoski

Wymawiamy je swobodnie, bez przeszkód.

a ą e ę i o ó u y

★

🔵 Spółgłoski

Wymawiamy je łącząc z samogłoską, np. b → be.

b c ć d f g h j k l ł m n ń p r s ś t w z ź ż

★ Sylaba

Sylaba to część wyrazu, w której znajduje się samogłoska.
Sylabą może być sama samogłoska lub połączenie samogłoski z jedną bądź kilkoma spółgłoskami.

⬇️

Pamiętaj: Tyle sylab w wyrazie, ile samogłosek!  ★  Sylaby tworzą wyrazy.

Przykłady:

krzew — 1 sylaba  |  ma-te-ma-ty-ka — 5 sylab  |  rze-pa — 2 sylaby

★

Wyrazy jednosylabowe

A, a

araż

B, b

balbankbaśńbąkbezbeżbłądbóbbóbrBógbójbólbórbraćbratbrewbródbrudbrzdącbrzegbrzmiećbrzuchBugbukbuntbut

C, c

carchęćchipschlebchlewchłopchłódchoćchódchórchrzanchrzestchwastciąćcieńciscóżcudCyprczuć

Ć, ć

ćmaćwierććwir

D, d

dachdąbdąćdłońdługdomdośćdółdrągdróbdruhdrutdrzećdrzwidrżećduchdwadwórdziaddzieńdzikdźwiękdźwigdżem

E, e

echelf

F, f

faulfiltr

G, g

gazgęśgiąćgilgłazgłódgłóggośćgrillgrochgróbgródgruntgryźćgrzaćgrzbietgrzechgrzmotgrzybguzgwóźdź

H, h

hafthakHelhełmhenherbhithołdhukhymn

I, i

iśćiż

J, j

jeżjuż

K, k

kantkątkciukkęskiełkiśćklaunkleszczklubkluczkłaśćkłućkodkońkoszkośćkotkrajkrankraśćkrągkretkrewkrólkrukkrzakkrzewkrzykKrzyśkrzyżksiądzkształtkszykktośkućkwaskwiat

L, l

lądLechleńlewlęklislistliśćlitrlódlśnićlubludLwówlżej

Ł, ł

ładłośŁódźłódźłukłupłza

M, m

majmarszmaśćmążmdlećmechmetrmiećmiedźmiódmissmiśmknąćmniejmostmócmójmólmózgmrózmszamułmurmyszmżyć

N, n

naćnićniechniżnóżnurt

O, o

onośość

Ó, ó

ów

P, p

pawpąkpchłapechpędpiachpiaćpiecpieńpierśpiespieśńpięćpięśćpleśćpleśńplućpluspługporpójśćpółpraćprądprętprochprógprućprzezprzódprzyjśćpsućpuchpunkt

R, r

rajrajdrazródrógrójrówruchryśryżrządrzepRzymrżeć

S, s

sadsąsądsenssęksępsiąśćsiećsięskarbskautskądsklepskrótskrzatsłaćsłońsłójsłupsmerfsmoksmródsólspiąćspleśćspodspódspórsprzedsprzętssaćstaćstawstądsterstłucstógstółstrachstrójstróżstruśstrzecstrzycswójsynszalszczursześćszewszewcszkłosznurszpiegszumszurszyld

Ś, ś

ściegściekszczurśladŚląskśledźślubśmiećśmierćśniegśpiewświatświerkświt

T, t

tamtchórzteżtkwićtłuctłumtortreśćtrolltrućtrudtrzasktrząśćtrzećtrzytutużtwój

U, u

ul

W, w

wąswążwbrewwciążwdechwęchwiatrwidzwieświeśćwieźćwjazdwnetwółwórwózwpaśćwprostwrógwrzoswsiąśćwspakwsteczwstępwszerzwśródwtemwujwzdłużwziąćwzórwzrokwzwyż

Z, z

ząbzbiórzbójzdjąćzgiąćzgrzytzjazdzłyznadzoozsiąśćzszyćzuch

Ź, ź

źdźbłoźle

Ż, ż

żalżarżółwżubrżućżukżurżwirżyć

★

Wyrazy dwusylabowe

A, a

A-laal-bumAn-naa-nioł

B, b

ba-lonba-nanBar-tekbe-retblu-zabo-cianbo-rybra-mybra-tekbrzo-zabu-dabu-dyńbu-rakbu-rzabu-tybu-ziak

C, c

chmu-racia-łocia-stocio-ciaCy-rylczap-kaczer-wiecczo-łoczos-nek

Ć, ć

ćwi-czyććwi-kła

D, d

da-lieDa-rekdes-kado-mydro-gadrze-wodu-dekdwój-kady-wandzia-dekdział-kadzie-więćdziec-kodźwi-gidźwię-cznydżo-kejdżo-kerdżu-dodżung-la

E, e

ek-ranE-laE-mil

F, f

fa-lafar-byfar-tuchflo-ksyfo-kafo-liafo-telFra-nek

G, g

gar-nekgó-ragru-dzieńgu-maGu-tek

H, h

ha-laha-makho-kejho-telhu-mor

I, i

i-dąig-łai-rysI-za

J, j

ja-majag-nięjaj-koje-leńje-rzykjod-łaJu-lekjut-ro

K, k

ka-jakKa-maka-saka-wakacz-kakap-turkaw-kako-ciakko-cykko-kosko-łoko-ziołkom-paskor-nikkół-kokra-wieckred-kikro-wakró-likku-bekku-ligku-naku-terkwie-cień

L, l

la-lala-malam-palą-dyle-jekleś-neli-piecli-zakLo-laLo-leklot-nialu-palu-tyłyż-wy

Ł, ł

ła-będźła-pała-ta

M, m

ma-lecma-mama-pama-rzecMag-damal-wymas-łomaś-lakmą-kamąd-ryme-dalMe-lame-talmo-delmo-rzemo-tormo-tylmrów-kamu-chamu-rarzmu-rekmyd-łomyj-kamysz-ka

N, n

Ne-lanek-tarnia-nianie-bono-tesnu-rek

O, o

o-bokO-lao-saok-nook-ręt

Ó, ó

ós-maós-myów-dzie

P, p

pa-jacpa-jąkpa-lecpa-pierpa-rapacz-kapan-napas-tapi-lotpi-sarzpie-karzpił-kapla-stikple-cakpło-typo-ciągpo-lepo-wózpóź-nopral-kapro-sięprzy-stańpszczo-łapszczół-kapta-kipu-del

R, r

ra-fara-mara-norę-karo-werrol-kirze-czyrze-karzecz-ka

S, s

sa-lasa-lonsa-niesan-kisą-dyse-lerser-cesia-nosie-demSied-lcesier-pieńsios-traskó-raskrzyp-cesło-wiksłoń-ceso-kółso-wasos-naspod-niesro-kasta-tekstrą-kistru-myksty-czeńsy-ropsza-fasza-taszy-baSzy-mon

Ś, ś

ście-żkaśla-dyśli-makśmie-ciśmig-łośro-daśru-ba

T, t

ta-niecta-taTo-laTo-lekTo-ruńtor-batra-watu-lętu-lićty-dzień

U, u

u-śmiechus-taU-la

W, w

wa-gonwan-nawar-koczwi-dokwiedź-mawil-gawo-dawo-rekwo-rywoź-nawrot-kiwró-belwrze-sieńwzo-ry

Z, z

zdję-cieZe-nekze-rozgo-daziar-nozio-łazu-chyZu-zia

Ź, ź

źre-bakźród-ło

Ż, ż

ża-bażmi-ja

★

Wyrazy trzysylabowe

A, a

a-na-nasA-net-ka

B, b

Be-nia-minbi-le-tybie-dron-kabo-ha-terbo-ro-wikbu-tel-ka

C, c

ce-bu-lace-ki-nycho-in-kacho-ro-bacy-try-na

Ć, ć

ćwi-cze-niećwierć-fi-nałćwierć-nu-ta

D, d

do-mi-nodra-bin-kadru-kar-niadru-ży-nadżdżow-ni-cadżen-tel-men

E, e

E-dy-ta

F, f

fi-ran-kafo-to-graffon-tan-na

G, g

ga-le-raga-tun-kiga-ze-laga-ze-tago-dzi-nago-ry-legoź-dzi-kigrze-chot-ka

H, h

har-ce-rzehar-cer-skiHe-len-kaher-ba-tahor-ten-sjahu-ra-gan

I, i

i-de-ałi-grzy-skai-ni-cjałi-ry-syim-pre-zaIn-dia-ninin-dyj-skiin-stru-mentin-struk-torIn-ter-netin-ży-nier

J, j

ja-go-daJa-po-niaja-rzy-naja-szczur-kajas-kół-kaje-zio-ro

K, k

ka-pe-luszkieł-ba-sako-kar-dyko-le-gako-lo-ryko-mo-dako-mór-kako-szu-lakon-wa-liekoź-lę-takro-pel-kaksię-gar-niaku-char-kaku-chen-kakur-ty-na

L, l

la-wen-dalą-do-waćle-gen-dale-kar-stwole-ża-kilek-tu-rali-sto-padlo-do-walo-dów-kalor-net-ka

Ł, ł

ło-dy-gało-pa-taŁu-cja

M, m

mie-czy-kimo-de-lemo-ne-tymu-cho-mormu-zy-cymu-zy-ka

N, n

na-daw-cana-dą-żyćna-dzie-jana-kręt-kana-le-żećna-rze-kaćna-rzę-dzieNa-ta-lianas-tur-cjenie-dzie-laniedź-wia-dekno-tat-nik

O, o

o-bier-kio-bło-kio-ce-ano-sied-leo-zdo-by

Ó, ó

ó-sem-kaów-czes-nyów-cześ-nie

P, p

pa-cyn-kapa-miąt-kapa-mięt-nikpa-pu-gapa-ra-solpaź-dzier-nikpi-wo-niepier-wios-nekpo-go-dapo-la-napo-rzecz-kipo-tęż-nepod-ło-gaprze-bi-śniegpu-sty-nia

R, r

ra-kie-tare-dak-torro-dzi-cery-ce-rzery-su-nek

S, s

sa-łat-kasa-mo-lotsa-san-kasa-wan-naschro-nis-kosi-ko-raskar-pe-tasko-wro-nekso-bo-taszczęś-li-wy

Ś, ś

szczęś-li-wyśnie-ży-ca

T, t

te-le-fonTe-re-satu-ry-sta

U, u

u-le-wau-sły-szału-sta-wa

W, w

wa-had-łowa-rzy-wawę-drów-kawi-sien-kawie-wiór-kawo-do-spadwy-raź-nie

Z, z

za-ba-wazbio-ryzie-lo-nyZie-mo-witziem-nia-kiZu-zan-nazwie-rzę-taźre-ni-ca

Ź, ź

źre-ba-czekźre-ni-caźró-deł-koźród-la-ny

Ż, ż

ża-glo-wiecża-glów-każa-lu-zjeża-rów-każe-laz-kożo-łą-dekżo-łę-dzieży-cio-rysży-czli-wyży-ra-faży-wi-caży-wo-płot

★

Wyrazy czterosylabowe

A, a

a-be-ca-dłoa-e-ro-bika-fry-kań-skia-ka-de-miaa-ksa-mit-kiA-le-san-dera-stro-nau-taa-wan-tu-raak-ro-ba-taak-wa-re-laan-ty-kwa-riatar-cy-bi-skupau-to-mo-bilau-to-por-tretau-to-stra-da

B, b

bez-pie-czeń-stwoBia-ło-wie-żabo-ha-ter-stwobom-bo-nier-kabran-so-let-ka

C, c

ca-ło-dzien-nyce-re-mo-niacho-rą-giew-kachry-zan-te-machrześ-ci-ja-ninchwa-li-pię-tacię-ża-rów-kaciu-ciu-bab-kacu-dzo-zie-miecczar-no-księż-nikcze-ko-la-daCzę-sto-cho-waczu-pi-ra-dłoczy-ściu-sień-ki

Ć, ć

brak przykładów

D, d

da-le-ko-widzde-ko-ra-cjade-sko-rol-kado-świad-cze-niedru-go-rzęd-ny

E, e

e-le-men-tarze-wan-ge-liaeks-pe-ry-menteu-cha-rys-tiaEu-ro-pej-czyk

F, f

fi-li-żan-kafio-le-to-wyfo-to-gra-fia

G, g

ga-la-ret-kage-o-gra-fiagi-ta-rzys-ta

H, h

hi-po-po-tamhi-sto-ryj-kahu-laj-no-gahy-dra-u-lik

I, i

i-den-ty-cznyi-lu-stra-cjai-lu-stra-torin-ten-syw-ny

J, j

ja-rzę-bi-naje-de-na-ścieje-mio-łusz-ka

K, k

ka-ja-ka-rzeka-ru-ze-lakal-ku-la-torKar-ko-no-szeką-pie-lów-kikie-row-ni-cakie-run-kow-skazkla-wia-tu-rako-le-żan-kako-ra-lo-wako-szy-ków-kakom-po-zy-torkon-sty-tu-cjakos-mo-nau-takra-sno-lu-dekku-ku-ry-dzaku-ro-pat-wa

L, l

le-śni-czów-ka

Ł, ł

ła-mi-głów-kałyż-wo-rol-ki

M, m

mi-ko-łaj-kimi-ło-sier-dziemo-de-lar-skiemo-to-rów-ka

N, n

na-bo-żeń-stwona-da-rem-niena-rze-czo-nynie-po-go-dano-so-ro-żec

O, o

o-ba-rza-neko-bo-wią-zeko-ku-la-ryo-lim-pia-dao-pa-tru-neko-pe-ra-toro-siem-na-ścieo-strze-że-nieo-trzy-my-waćob-ser-wa-cjaob-wa-rza-nekod-po-wie-dziećod-rzu-to-wiecor-to-gra-fia

Ó, ó

brak przykładów

P, p

pa-ję-czy-napa-ra-go-nype-le-ry-napie-lę-gniar-kapo-ca-łu-nekpo-dej-rze-waćpo-dró-żo-waćpo-je-zie-rzepo-ma-rań-czapo-po-łud-niepo-pu-lar-nypo-rów-ny-waćpo-ste-ru-nekpo-zy-tyw-kapo-ży-tecz-nypo-ży-wie-niepod-ko-szu-lekpod-wie-czo-rekport-mo-net-kapraw-do-mów-nyprze-cho-wy-waćprze-ko-ny-waćprze-mą-drza-łyprze-ście-ra-dłoprze-zro-czy-styprzed-o-stat-niprzy-go-to-waćprzy-ja-ciół-kaprzy-ka-za-nieprzy-la-ty-waćprzy-pad-ko-wy

R, r

re-kla-mów-kare-stau-ra-cjarę-ka-wicz-karo-we-rzy-staroz-tar-gnio-nyrów-no-cześ-nierów-no-le-głyrów-no-wa-garóż-no-rod-nyrze-czy-wi-sty

S, s

sa-mo-gło-skasa-na-to-riumsce-no-gra-fiaser-pen-ty-nasie-dem-dzie-siątsie-dem-na-ściesłod-ko-wod-nyspo-strze-że-niesto-ma-to-logsu-per-mar-ketsznu-ro-wa-dłoszyb-ko-ścio-mierz

Ś, ś

śnież-no-bia-łyśro-do-wi-sko

T, t

te-le-tur-niejte-le-wi-zjatem-pe-rów-kato-wa-rzy-stwoty-siąc-le-cie

U, u

u-lu-bio-nau-ro-czy-stośću-ro-dzi-nyu-rzą-dze-nieu-zdro-wi-sko

W, w

wa-ha-dło-wiecwa-len-tyn-kawe-te-ry-narzwi-do-ków-kawi-zy-tów-kawiel-ka-noc-nywła-sno-ręcz-niewo-je-wódz-twowspół-pra-co-waćwszyst-ko-żer-nywy-da-rze-niewy-kształ-ce-niewy-o-bra-źniawy-ra-że-niewy-ści-gów-kawy-wia-dów-ka

Z, z

za-gro-że-nieZa-ko-pa-neza-po-mnia-łyza-świad-cze-nieza-trzy-my-waćznie-czu-le-nie

Ź, ź

brak przykładów

Ż, ż

że-ro-wis-ko

★

Wyrazy pięcio- i więcej sylabowe

A, a

brak przykładów

B, b

brak przykładów

C, c

brak przykładów

Ć, ć

brak przykładów

D, d

brak przykładów

E, e

brak przykładów

F, f

brak przykładów

G, g

brak przykładów

H, h

brak przykładów

I, i

brak przykładów

J, j

brak przykładów

K, k

brak przykładów

L, l

lo-ko-mo-ty-wa

Ł, ł

brak przykładów

M, m

ma-te-ma-ty-ka

N, n

brak przykładów

O, o

brak przykładów

Ó, ó

brak przykładów

P, p

brak przykładów

R, r

brak przykładów

S, s

brak przykładów

Ś, ś

brak przykładów

T, t

brak przykładów

U, u

brak przykładów

W, w

brak przykładów

Z, z

za-do-wo-lo-na

Ź, ź

brak przykładów

Ż, ż

brak przykładów

★ Wyraz i zdanie

★

📝 Wyraz

Wyrazy zapisujemy za pomocą liter.
Wyrazy tworzą zdanie.

★

💬 Zdanie

Zdanie składa się z wyrazów.
Zdanie zaczynamy wielką literą, a kończymy:

• kropką [.] — gdy coś oznajmiamy
• wykrzyknikiem [!] — gdy wyrażamy uczucia, polecenie, rozkaz
• znakiem zapytania [?] — gdy pytamy

Wyrazy → tworzą → zdanie.
Zdania → tworzą → tekst.

★

📋 Rodzaje zdań

Zdanie oznajmujące [.] — informujemy o czymś, coś oznajmiamy.

Kasia sprząta swój pokój.

Zdanie pytające [?] — pytamy o coś.

Czy Kasia posprzątała swój pokój?

Zdanie rozkazujące [!] — prosimy, polecamy lub rozkazujemy.

Kasiu, posprzątaj swój pokój!

Zdanie wykrzyknikowe [!] — wyrażamy uczucia, np. zachwyt, radość.

Hura! Dostałem piątkę!

★

✏️ Przecinek [,]

Przy wyliczaniu — oddzielamy wyrazy przecinkami:

Na stole leżały książki, zeszyty, kredki i linijka.

Przed spójnikami: ponieważ, bo, żeby, że — stawiamy przecinek:

Nie wyszedłem, bo padał deszcz.
Myję ręce, żeby być zdrowym.

★

🌱 Rozwijanie zdań

Najprostsze zdanie składa się z dwóch wyrazów — kto? i co robi?. Jeden oznacza czynność, a drugi wykonawcę czynności. Zdanie rozwijamy, dodając więcej informacji.

Dziewczynka rysuje.  → kto? co robi?
Dziewczynka rysuje motyla.
Mała dziewczynka rysuje motyla.
Mała dziewczynka rysuje pięknego motyla.

Mama gotuje.
Mama gotuje zupę.
Moja mama gotuje pyszną zupę.

Chłopiec gra.
Chłopiec gra w piłkę nożną.
Wysportowany chłopiec gra w piłkę nożną.

★ Rodzina wyrazów

★

👨‍👩‍👧‍👦 Co to rodzina wyrazów?

Wyrazy, które pochodzą od tego samego wyrazu podstawowego i mają wspólną cząstkę (rdzeń), nazywamy rodziną wyrazów.

Do jednej rodziny wyrazów mogą należeć wyrazy z różnych grup: rzeczowniki, czasowniki, przymiotniki.

★

📋 Przykłady rodzin wyrazów

dom → domdomekdomeczekdomowydomownikzadomowić się

król → królkrólowakrólewiczkrólewnakrólestwokrólować

góra → góragórkagóralgóralskigórowaćpagórek

kołysanka → kołysankakołyskakołysanykołysze

śnieg → śniegzaśnieżonyśniegowceodśnieżaćśniegowy

lód → lódlodowiskolodówkalodyoblodzonyzlodowacenie

narty → nartynartostradanarciarznarciarstwonarciarski

★

🔄 Różne części mowy w jednej rodzinie

co? (rzeczownik):  dekoracja, fotografia, malarstwo, rysunek

kto? (rzeczownik):  dekorator, fotograf, malarz, rysownik

co robi? (czasownik):  dekoruje, fotografuje, maluje, rysuje

jaki? (przymiotnik):  dekoracyjny, fotograficzny, malarski, rysunkowy

Wskazówka: W wyrazach z rodziny zawsze znajdziemy ten sam rdzeń (podstawę), np. dom-, król-, gór-.

★

🔗 Wyrazy pokrewne

Wyrazy pokrewne to takie wyrazy, które mają wspólną cząstkę (rdzeń). Wyrazy pokrewne należą do tej samej rodziny wyrazów.

chmur-:  chmura, pochmurny, zachmurzenie

ryb-:  ryba, rybak, rybna, rybołówstwo

row- (rower):  rower, rowerek, rowerowy, rowerzysta

lek-:  lek, lekarstwo, lekarski, lekarz

piłk- (piłka):  piłka, piłeczka, piłkarski, piłkarz

pap- (papier):  papier, papierek, papierowy, papiernia

tel- (telefon):  telefon, telefoniczny, telefonistka, telefonuje

Wskazówka: Czasem wspólna cząstka może się nieznacznie różnić w wyrazach tej samej rodziny, np. narty → narciarz (nart- / narc-).

★ Samogłoski ą i ę

ą  ↔  ę
Czasem samogłoska ą wymienia się na ę

★

🔄 Wymiana ą → ę

W niektórych wyrazach samogłoska ą wymienia się na ę:

dąb → dęby

wąż → węże

ząb → zęby

★

📋 Samogłoski nosowe

ą

ząb, dąb, wąż, dąży, kąt, są, mąka, ląd, strąk

ę

zęby, dęby, węże, ręka, sęk, będę, węch, pięć

★ Spółgłoski miękkie

Spółgłoski miękkie wymawiamy łagodniej niż twarde.
Możemy je zapisać na dwa sposoby: przez kreskę lub przez literę i.

⬇️

★

✏️ Przez kreskę — na końcu wyrazów

ś ć ń ź dź

ślimak, koń, miś, ryś, ćma, źródło, dźwig, paproć, słoń

★

✏️ Przez literę „i" — przed samogłoskami

si ci ni zi dzi

siano, ciasto, bocian, niebo, ziemia, dziadek, dziecko

★

🔄 Porównanie — ta sama głoska, inny zapis

ś / si: ślimak — siano  |  miś — Marysia

ć / ci: ćma — ciasto  |  paproć — babcia

ń / ni: koń — konie  |  słoń — słonie

ź / zi: źródło — ziemia  |  źrebak — poziomki

dź / dzi: dźwig — dziadek  |  dźwięk — dziecko

★

📋 Wyrazy z kreseczką (ś, ć, ń, ź, dź)

ś

ślimak, ślizgawka, śliwka, środek, głośno, jaśmin, myśli, Kaśka, Baśka, Zośka, Maryśka, Kryśka, świt, ślepia, świerszcz, huśtawka, śruba, śpiewać, myśl, liście, śnieżyca, przebiśnieg, struś, Jaś, ktoś, ryś, miś

ć

ćma, ćwiczy, boćki, Ćmielów, ćwiartka, ćwikła, paproć

ń

słoń, koń, słońce, leń, cień, dłoń, zaskrońce, końce, kaczeńce, Oleńka, bańka, pomarańcza

ź

źrebak, źródło, wyraźny, woźny, późno, koźlątko, źle, groźny, październik

dź

dźwig, dźwięk, wiedźma, dźwigowy, dźwigać, dźwignia, dźwięczny, niedźwiedź

★

📋 Wyrazy z literą i (si, ci, ni, zi, dzi)

si

siódemka, siano, siostra, siedem, Kasia, Basia, siada, osioł, prosię, strusie, Zosia, Marysia, Krysia, kisiel, siatka, siatkówka, misie, sierpień, wrzesień, jesień

ci

ciało, ciasto, ciemno, ciepło, bracia, Maciek, kociak, bocian, kwiecień, ciasno, ciocia, ciuchy, ciekawość, ciupaga, ciężarówka, ciastka, pociąg, liście, babcia, uciecha, uciekać

ni

niebo, niania, niunia, dynia, konie, koniec, Ania, Ewunia, śniadanie, niebieski, niedźwiadek, kopalnia, oranie, sianie, nawożenie

zi

zioła, ziemia, ziarno, zielony, kozie, Dyzio, ziółka, poziomki, zieleni się, koziołek, ziarenko

dzi

dziura, dziadek, dziecko, dzień, dziewięć, dziesięć, dziób, dzięcioł, niedziela, łabędzie, pradziadek, budzik, październik, tydzień, grudzień

Więcej przykładów:
Jasio, Miecio, Gucio, Maciek, Kasia, Jasia, Basia, Marysia, misio, konik, rysie, lesie, jesień, liść, kiść, gość, kość, ość, święta, śpiewać, tańczyć, robić, gwóźdź, wiedźma, koń, słoń, łoś, gęś, coś, struś, miś, wyłaź, paź, dać, stać, jedź, miedź, mówić, pytać, słuchać, pływać, paproć, oglądać, Krzyś, dłoń, maść, leń, pień, grzebień, tydzień, styczeń, grudzień, sierpień, wrzesień, kwiecień

★ Pisownia ó

ó
Piszemy ó, gdy wymienia się na inną głoskę.

★

✅ 1. Ó wymienne — wymienia się na o, e, a

ó → o (sprawdź przez odmianę):

bóbr → bobry ból → boli bór → boru bródka → broda chłód → chłody czwórka → czworo dół → doły dróżka → droga dwóch → dwoje dziób → dzioby głód → głodny główka → głowa kościół → kościoły kółko → koło kózka → koza lodówka → lodowy lód → lody łódka → łodzie łóżko → łoże miód → miodowy mój → moje mrówka → mrowisko mróz → mrozy napój → napoje nóż → noże nóżka → noga obóz → obozy obrót → obroty ogród → ogrody otwór → otwory ósemka → osiem pieróg → pierogi pokój → pokoje pół → połowa pszczółka → pszczoła róg → rogi samochód → samochody słój → słoje smród → smrodzi sokół → sokoli sól → solić sposób → sposoby stół → stoły strój → stroje śpiwór → śpiworek trójka → troje twaróg → twarożek wieczór → wieczory wół → woły wór → worek wóz → wozi zachód → zachody zawód → zawody

ó → e:

niósł → niesie piórko → pierze plótł → plecie przyjaciółka → przyjaciel siódemka → siedem siódmy → siedem szóstka → sześć wiózł → wiezie zbiórka → zbierać

ó → a:

czwórka → czwarty namówić → namawiać pomóc → pomagać powtórka → powtarzać skrócić → skracać umówić → umawiać wrócić → wracać wskazówka → wskazać zamiótł → zamiata

★

✅ 2. Zakończenie -ówka — zawsze piszemy ó

borówka ciężarówka dachówka drożdżówka głodówka główka klasówka koszykówka kremówka krówka krzyżówka leśniczówka lodówka lokówka łamigłówka majówka makówka mikrofalówka motorówka mrówka parówka pocztówka słówka sokowirówka sówka stalówka stołówka sznurówka temperówka złotówka żaglówka żarówka

Wyjątki: zasuwka, skuwka, wsuwka — tu piszemy u!

★

✅ 3. Zakończenia -ów i -ówna

-ów (rzeczowniki w liczbie mnogiej):

butów chłopców domów grzybów kotów krów kwiatów plecaków pojemników psów sąsiadów słowików zakupów zeszytów

-ów (nazwy miast i wsi):

Augustów Chorzów Kraków Lubartów Piotrków Rzeszów Tarnów Tomaszów Wyszków

-ówna (córka kogoś):

dyrektorówna Kowalówna Matusiakówna młynarzówna Nowakówna Zającówna

★

📌 4. Ó niewymienne — trzeba zapamiętać!

chór córka góra góralka górka górnik jaskółka Józef kłódka kłótnia król królik królowa który mózg ogórek ołówek pagórek płótno półka późno przepiórka równać równanie równo rózga róża różdżka różne różowy skóra skórka sójka spóźnić się stróż tchórz wiewiórka wiórki wróbel wróżka wzgórze źródło żółtko żółty żółw

🚫 Nigdy na końcu wyrazu

Nie piszemy ó na końcu wyrazu — tam zawsze piszemy u.

🔎 Rzadko na początku wyrazu

Wyjątki:

ów, ósmy, ósemka, ósmoklasista, ówdzie, ówczesny, ówcześnie

★ Pisownia u

u
Piszemy u, gdy nie wymienia się na inną głoskę.

★

✅ 1. U piszemy zawsze na początku wyrazów

ubranie ucho uciekła uczeń uczta uczyć się ujemny układanka układny ukryć ul Ula ulica ulotka ulubiony umowa uparty upiekł upominek uprawia uprzejmie uroczo urósł Urszula urwis urządzenie usta uśmiech uśmiechać się utwór uwaga uważny uznanie

Wyjątki — tu piszemy ó: ów, ósemka, ósmy, ósmoklasista, ówdzie, ówczesny, ówcześnie
Pamiętaj: ósmy — ó wymienia się na o (ósmy → osiem)!

★

✅ 2. U piszemy zawsze na końcu wyrazów

bochenku chłopcu deszczu długopisu domu duchu dwu kakadu końcu mrozu ogniu piecu polu pomaleńku radiu słońcu stawu stołu temu węchu zapachu zeszytu

★

✅ 3. U w czasownikach — zakończenia -uje, -uję, -ują

-uje (on/ona):  ratuje, wysłuchuje, częstuje, szykuje się, oczekuje, dekoruje, gotuje, raduje się, podróżuje, przygotowuje się

-uję (ja):  szykuję, odpisuję, podróżuję, oczekuję, ratuję, raduję się, gotuję, dekoruję, rysuję

-ują (oni/one):  świętują, dekorują, oczekują, radują się, gotują, smakują, przygotowują się

Więcej przykładów:

buduje chomikuje czuje drukuje galopuje gotuje koloruje kopiuje kupuje maluje naśladuje obserwuje obwąchuje odnajduje popiskuje przeskakuje pudruje rysuje wyczesuje wylatuje wymachuje wysiaduje

★

✅ 4. U w innych zakończeniach

-un:  opiekun, zwiastun

-unek:  malunek, opatrunek, rachunek, rysunek, szacunek

-unka:  opiekunka, piastunka

-uszek:  fartuszek, garnuszek, maluszek, okruszek, paluszek, placuszek, staruszek

-uszka:  muszka, poduszka, staruszka

-utki:  drobniutki, króciutki, malutki

-uś:  Maciuś, Piotruś, struś, tatuś

-unia:  babunia, córunia, matunia

-uch:  brzuch, fartuch, zuch

★

📌 5. Inne wyrazy z u — warto zapamiętać!

autobus burak butelka cebula czuje druga konfitura Kuba kubek kula kupić kura kurtka kurtyna lupa muszla muzeum muzyka nuta papuga publiczność pudełko puszka puzon ruch rumianek rurka tamburyn tunel wyrzucać żurawina

★ Pisownia rz

rz
Dwuznak rz i litera ż oznaczają tę samą głoskę.

★

✅ 1. RZ piszemy, gdy wymienia się na r

Sprawdź przez odmianę — jeśli w innej formie słyszysz r, piszemy rz.

dobrze → dobry dworzec → na dworcu gorzej → gorszy gorzki → gorycz góra → górzysty harcerz → harcerski kucharz → kucharka lekarz → lekarka marzec → marcowy mierzyć → miara morze → morski nora → w norze orzeł → orli otworzyć → otwór pierze → pióro pierzyna → pióro piosenkarz → piosenkarka podwórze → podwórko pojezierze → jezioro rowerzysta → rower rycerz → rycerski saneczkarz → saneczkarski skórzane → skóra starzec → stary stolarz → stolarnia tancerz → tancerka tworzyć → twór wierzyć → wiara zachmurzony → chmura

★

✅ 2. RZ piszemy po spółgłoskach

p:  przechodnie, przecinek, przedmiot, przejazd, przejście, przeszkadza, przeszkoda, przez, przy, przybory, przyjaciel, przykład, przykręcać, przykry, przylaszczki, przystań, sprzątać

b:  brzeg, brzoza, brzuch, olbrzym

g:  grzebień, grzechotka, grzeczny, Grzegorz, grzeje, grzejnik, grzmot, grzyby, grzywka, podgrzybek, zgrzyt

t:  mistrz, patrzeć, potrzebny, powietrze, trzask, trzcina, trzeba, Trzebiatów, trzepaczka, trzmiel, trznadel, trzy, trzyma, utrzymuje

k:  krzesło, krzew, krzyk, Krzyś, Krzysztof, krzywy, pokrzywy, skrzydła, skrzynka

d:  drzazga, drzemka, drzewa, modrzew

w:  wrzask, wrzątek, wrzeciono, wrzesień, wrzos

j:  dojrzały, podejrzany, rozejrzeć się, spojrzeć, ujrzeć

ch:  chrzan, chrząkać, chrząstka, chrząszcz, chrzest, chrzęst

⚠️ Wyjątki — mimo że po p, k, w — piszemy sz:

pszczoła, pszenica, kształt, wszyscy, wszędzie, pierwszy, wykształcenie, bukszpan, Pszczyna

★

✅ 3. RZ w nazwach zawodów: -arz, -erz

-arz:

aptekarz bajarz bramkarz dekarz dziennikarz kafelkarz kominiarz koszykarz kucharz lekarz łyżwiarz malarz marynarz murarz narciarz piekarz piosenkarz pisarz rzeźbiarz saneczkarz stolarz taksówkarz tynkarz wędkarz zegarmistrz

-erz:

harcerz kuśnierz nietoperz pasterz płatnerz rycerz snycerz tancerz żołnierz

Inne wyrazy z -arz, -erz:  kalendarz, twarz, perz

★

📌 4. RZ niewymienne — trzeba zapamiętać!

Andrzej andrzejki brzoza burza grządka grzebień grzeczny Grześ grzyb jarzeniówka jarzębina jarzyny Jerzy Katarzyna korzenie korzeń krzesło kurz Małgorzata Marzena marzenie marzy narzędzia odkurzacz orzech orzechy piskorz porządek porzeczka porzucone przystanek rząd rzecz rzeka rzekła rzepa rzepak rzeźba rzodkiewka rzucać talerz twarz urządzenie warzywa węgorz wierzba wierzchołek zakurzone zegarmistrz zwierzęta

★ Pisownia ż

ż
Dwuznak rz i litera ż oznaczają tę samą głoskę.

★

✅ 1. Ż piszemy, gdy wymienia się na inną głoskę

ż → g:

dłużej → długo dróżka → droga koleżanka → kolega krążyć → okrąg książka → księga łodyżka → łodyga nóżka → noga pierożki → pieróg rożek → róg śnieżki → śnieg twarożek → twaróg uważny → uwaga waży → waga ważyć → waga wstążka → wstęga

ż → dz:

księża → księdza mosiężny → mosiądz pieniążek → pieniądz

ż → h:

drużyna → druh

ż → s:

bliżej → blisko mężny → męski węższa → wąska wyżej → wysoko

ż → z:

różdżka → rózga wożę → wozy zwyciężyć → zwycięzca

ż → ź:

obrażaj → obraźliwe wyobrażać → wyobraźnia zagrożenie → groźny zamrożony → mroźny

★

✅ 2. Ż piszemy po spółgłoskach

l:  Elżbieta, lżejszy, odwilż, ulżyć

ł:  małż, małżonka

n:  inżynier, oranżada, oranżeria, rewanż

r:  drżeć, oberża, rżeć, rżysko, sierżant, skarżyć, skarżypyta, żorżeta

★

✅ 3. Zakończenia -aż, -eż i wyrazy obcego pochodzenia

bagaż bandaż garaż masaż młodzież odzież papież pejzaż witraż

★

📌 4. Wyrazy z ż — warto zapamiętać!

bażant czyżyk dyliżans dyżurny jeż jeżdżą łyżka łyżwiarz łyżwy nóż Paryż pożar róża różowy smażyć ważka wąż wieża wóz strażacki wyżeł żaba żagiel żądło żbik żołądek żołnierz żonkil żółtko żółty żółw żubr żuk żuraw życie żyrafa żywioł

★ Pisownia h

h
Litera h i dwuznak ch oznaczają tę samą głoskę.

★

✅ 1. H piszemy, gdy wymienia się na inną głoskę

h → g:

wahanie → waga

h → z:

błahy → błazen

h → ż:

druh → drużynowy druhna → drużyna wahata → watażka

★

✅ 2. H w imionach i nazwach geograficznych

Imiona:  Henio, Halinka, Hubert, Helenka, Honorata, Hania, Hugo

Nazwy geograficzne:  Hawaje, Hańcza, Himalaje, Hamburg, Hrubieszów, Hiszpania, Holandia

★

✅ 3. H w wyrazach hałaśliwych

H piszemy w wyrazach, które brzmią głośno — wykrzyknienia i dźwięki!

hałas harmider hec heca hej hejnał hola hop huczeć huk hura

★

✅ 4. H piszemy po literze z

rozhuśtać zhańbić zharmonizować zheblować

★

📌 5. H na początku wyrazów — warto zapamiętać!

halo hamak hamulec hangar hasło hejże helikopter herbata hiacynt hiena higiena hipopotam hola hotel hulajnoga humor hyc

★

📌 6. Wyrazy z h — warto zapamiętać!

bohater filharmonia hałas harcerz hasać hejnał hełm herb herbata historia huk hulajnoga humor hymn juhas Podhale

★ Pisownia ch

ch
Litera h i dwuznak ch oznaczają tę samą głoskę.

★

✅ 1. CH piszemy, gdy wymienia się na sz

Sprawdź przez odmianę — jeśli w innej formie słyszysz sz, piszemy ch.

brzuch → brzuszek dach → daszek duch → duszek fartuch → fartuszek groch → groszek karczoch → karczoszek kożuch → kożuszek mucha → muszka oddech → odetchnąć orzech → orzeszek proch → proszek puch → puszek racuch → racuszek rzeżucha → rzeżuszka suchy → susza śmiech → śmieszny trochę → troszkę ucho → uszko węch → węszyć wydmuchać → wydmuszka zapach → zapaszek

★

✅ 2. CH piszemy zawsze na końcu wyrazów

buch dach duch fartuch gmach groch grzech loch mech oddech paluch piach proch ruch słuch Stach strach śmiech śpioch trach węch zapach zuch

CH na końcu w liczbie mnogiej:

bożonarodzeniowych chatkach choinkach czarnoksiężnikach dachówkach domach dzielnych gwiazdach jarmarkach kiermaszach korzennych kosmitach królewnach mikołajach piernikowych podróżach rodzinnych rycerzach saniach schodach sercach smokach stołach świątecznych tych wigilijnych wróżkach wspaniałych zwierzętach

Wyjątek: druh — to słowo pisze się przez samo h!

★

✅ 3. CH piszemy zawsze po literze s

schab schludny schłodzić schodek schody schodzić schować schowek schronisko schrupać schudnąć schylać wschodzić wschód wyschnąć zaschnięty

★

📌 4. Wyrazy z ch — warto zapamiętać!

chart chęć chirurg chleb chłopiec chmura chodnik chodzić choinka chomik choroba chory chudy chusta chwasty ech echo kuchnia marchew pchać pchła puchar samochód szachy

★ Wielka litera

Wielką literą piszemy nazwy własne!

★

✅ 1. Na początku zdania — po kropce, wykrzykniku, pytajniku

Ala ma kota. Kot ma na imię Puszek.

★

✅ 2. Imiona i nazwiska ludzi

Jan Nowak, Anna Kowalska, Mikołaj Kopernik, Maria Konopnicka, Karol Wojtyła

Przydomki i pseudonimy:  Bolesław Krzywousty, Bolesław Prus

★

✅ 3. Imiona zwierząt i roślin

Zwierzęta:  pies Azor, kot Mrucek, koń Kasztan

Rośliny:  dąb Bartek

★

✅ 4. Nazwy geograficzne

Kontynenty:  Europa, Azja, Afryka, Ameryka Północna

Państwa:  Polska, Francja, Wielka Brytania, Niemcy

Krainy geograficzne:  Mazury, Nizina Mazowiecka, Pojezierze Pomorskie

Miasta i wsie:  Warszawa, Wrocław, Tomaszów Mazowiecki, Raszyn

Rzeki, jeziora, morza, oceany:  Wisła, Odra, Śniardwy, Morze Martwe, Ocean Spokojny

Góry, wyspy, półwyspy:  Beskidy, Wyspa Wolin, Półwysep Helski

★

✅ 5. Nazwy mieszkańców

Kontynentów:  Europejczyk, Amerykanin

Państw i regionów:  Polak, Francuz, Ślązak, Kaszub

Miast i dzielnic:  Warszawianin, Ochocianka, Mokotowianin

Planet:  Marsjanin

★

✅ 6. Nazwy planet, gwiazd i komet

MerkuryWenus ZiemiaMars JowiszSaturn SłońceKsiężyc Gwiazda Polarna Kometa Halleya

★

✅ 7. Nazwy świąt

Boże Narodzenie, Wielkanoc, Dzień Dziecka, Dzień Niepodległości

★

✅ 8. Tytuły książek, filmów, spektakli

Wielką literą piszemy pierwszy wyraz tytułu.

Koziołek Matołek, Lalka, Ania z Zielonego Wzgórza, Kot w butach, Kubuś Puchatek, Piraci z Karaibów, Dziadek do orzechów

★

✅ 9. Nazwy urzędów, szkół i organizacji

Ministerstwo Edukacji Narodowej, Związek Harcerstwa Polskiego, Uniwersytet Jagielloński

★

✅ 10. Obiekty przestrzeni publicznej i lokale nowe 2026

Obiekty:  Park Kościuszki, Zamek Książ, Aleja Róż, Most Poniatowskiego, Wawel, Łazienki

Lokale i instytucje kultury:  Karczma Słupska, Kawiarnia Literacka, Teatr Wielki, Kino Charlie, Hotel pod Różą

★

✅ 11. Nagrody i tytuły honorowe nowe 2026

Nagroda Nobla, Nagroda Artystyczna Miasta Lublin, Mistrz Mowy Polskiej, Honorowy Obywatel Miasta Krakowa

★

✅ 12. Nazwy firm i marek nowe 2026

Volkswagen, Ford — np. „samochód marki Ford", „czerwony Ford"

★ Mała litera

Małą literą piszemy nazwy pospolite!

★

✅ 1. Nazwy dni tygodnia i miesięcy

Dni tygodnia:  poniedziałek, wtorek, środa, czwartek, piątek, sobota, niedziela

Miesiące:  styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień

★

✅ 2. Przymiotniki od nazw własnych

Od nazw geograficznych:  muzyka polska, kuchnia francuska, krajobraz afrykański, akcent warszawski

Od nazwisk:  dramat szekspirowski, koncert chopinowski, filozofia sokratejska

★

✅ 3. Nazwy stanowisk i zawodów

prezydent kraju, minister edukacji, dyrektor szkoły, generał wojska

★

✅ 4. Nazwy zwyczajów

andrzejki, śmigus-dyngus, mikołajki, walentynki

★

✅ 5. Zbiorowe nazwy postaci fantastycznych

krasnoludek, wróżka leśna, smerf, troll, elf

Ale imię własne postaci — wielką literą: Śnieżka, Kopciuszek, Kubuś Puchatek

★

✅ 6. Nazwy województw

Słowo województwo i przymiotnik przy nim piszemy małą literą.

dolnośląskiekujawsko-pomorskie lubelskielubuskie łódzkiemałopolskie mazowieckieopolskie podkarpackiepodlaskie pomorskieśląskie świętokrzyskiewarmińsko-mazurskie wielkopolskiezachodniopomorskie

★ Pisownia a wymowa

Pisownia niektórych wyrazów nie jest zgodna z ich wymową!
Piszemy inaczej, niż słyszymy — sprawdzamy przez zmianę formy wyrazu.

★

✅ 1. Słyszymy inaczej niż piszemy

W środku i na końcu wyrazów słyszymy: p, t, k, f, s, sz, c
ale piszemy: b, d, g, w, z, ż, dz

obóz — słyszymy obos, ale piszemy z, bo: obozy

okładka — słyszymy okłatka, ale piszemy d, bo: okłada

zabawka — słyszymy zabafka, ale piszemy w, bo: zabawa

nóż — słyszymy nusz, ale piszemy ż, bo: nożyk

łyżka — słyszymy łyszka, ale piszemy ż, bo: łyżeczka

śnieg — słyszymy śniek, ale piszemy g, bo: śniegu

grzyb — słyszymy grzyp, ale piszemy b, bo: grzyby

obiad — słyszymy obiat, ale piszemy d, bo: obiady

chleb — słyszymy chlep, ale piszemy b, bo: chleby

★

✅ 2. Zanik dźwięczności — jak sprawdzić pisownię?

Jeśli nie masz pewności, jaką literę napisać — utwórz inną formę tego wyrazu, w której głoska brzmi wyraźnie.

b czy p?

chleb → chlebek grzyb → grzyby jabłko → jabłecznik rybka → ryba trąbka → trąba ząb → zęby

z czy s?

kózka → koza mróz → mrozy obraz → obrazy gaz → gazy

g czy k?

brzeg → brzegi pociąg → pociągi

w czy f?

główka → głowa paw → pawie słówko → słowo staw → stawy trawka → trawa ławka → ławeczka

d czy t?

budka → buda kod → kody łódka → łodzie ogród → ogrody bródka → broda kłódka → kłoda obiad → obiady

★

✅ 3. Głoska zmieniona w środku wyrazu

Sprawdzamy pisownię, szukając wyrazu pokrewnego, w którym głoska brzmi wyraźnie.

trawka — bo: trawa

gromadka — bo: gromada

budka — bo: buda

dudki — bo: dudek

gniazdko — bo: gniazdo

trąbka — bo: trąba

bluzka — bo: bluza

kanapka — bo: kanapa

ławka — bo: ławki

★

✅ 4. Głoska zmieniona na końcu wyrazu

Sprawdzamy przez odmianę wyrazu — końcowa głoska musi brzmieć wyraźnie.

ogród — bo: ogrody

obraz — bo: obrazy

twarz — bo: twarze

sad — bo: sady

malarz — bo: malarze

wóz — bo: wozy

talerz — bo: talerze

kalendarz — bo: kalendarze

obiad — bo: obiady

chleb — bo: chleby

grzyb — bo: grzyby

paw — bo: pawie

★ Znaki interpunkcyjne

Znaki interpunkcyjne (przestankowe) to znaki pisma, które dzielą tekst i ułatwiają jego zrozumienie.
Za ich pomocą wyrażamy uczucia i emocje.

⬇️

★

📋 Wszystkie znaki interpunkcyjne

Znak	Nazwa	Kiedy używamy?	Przykład
.	Kropka	Na końcu zdań oznajmujących i po skrótach (ul., itd.)	Ala ma kota.
,	Przecinek	Przy wyliczeniach; przed spójnikami: bo, że, żeby, ponieważ	Mam kredki, zeszyty i ołówek. Nie wyszłam, bo padało.
!	Wykrzyknik	Wyraża emocje, żądanie, rozkaz, zachwyt; kończy zdania rozkazujące i wykrzyknikowe	Hura! Cicho! Nie marnuj wody!
?	Znak zapytania	Na końcu zdania pytającego	Gdzie jest mój zeszyt?
:	Dwukropek	Przed wyliczeniem lub przytoczeniem czyjejś wypowiedzi	Kasia ma w piórniku: klej, nożyczki, ołówek, flamastry, gumkę.
;	Średnik	Oddziela dłuższe części zdania złożonego	Był spawaczem; w wolnych chwilach łowił ryby.
—	Myślnik	W dialogach (wypowiedzi postaci); przy wtrąceniu	— Nie wolno się wyśmiewać — powiedziała pani.
...	Wielokropek	Gdy wypowiedź nagle się urywa lub jest niedokończona	Śniło mi się, że...
„"	Cudzysłów	Cytujemy czyjeś słowa; podajemy tytuł utworu	„O psie, który jeździł koleją" to wzruszająca książka.
()	Nawias	Wyodrębnia dodatkową informację wtrąconą w tekst	Lewis Carroll (pisarz i matematyk) zajmował się fotografią.

★

💬 Rodzaje zdań a znaki interpunkcyjne

Zdanie oznajmujące [.] — informuje, opisuje, opowiada.

Wczoraj była ładna pogoda.

Zdanie pytające [?] — pyta o coś.

O której godzinie będzie obiad?

Zdanie rozkazujące [!] — nakazuje, zakazuje, prosi, wzywa do działania.

Nie marnuj wody. lub Nie marnuj wody!

Zdanie wykrzyknikowe [!] — wyraża silne emocje (zachwyt, radość, strach, zaskoczenie). Każde ze zdań powyżej może być wykrzyknikowe, gdy wyrażamy emocje!

Hura! Jedziemy na wakacje!

★

✏️ Przecinek — kiedy stawiamy?

Przy wyliczaniu — oddzielamy wyrazy, ale NIE przed ostatnim i:

Na stole leżały książki, zeszyty, kredki i linijka.

Przed spójnikami: bo, że, żeby, ponieważ, który, że, ale, lecz, jednak

Nie wyszedłem, bo padał deszcz.
Myję ręce, żeby być zdrowym.
Lubię czytać, ale nie lubię pisać wypracowań.

Przy zwrocie do kogoś (wołacz):

Kasiu, posprzątaj swój pokój!
Proszę pani, mam pytanie.

★

💬 Jak zapisujemy dialog?

Wypowiedzi postaci w opowiadaniach zapisujemy z myślnikiem na początku nowego wiersza.

— Cześć! Jak masz na imię?
— Mam na imię Tomek — odpowiedział chłopiec.
— Czy lubisz czytać książki?
— Tak, bardzo!

Cudzysłów — gdy cytujemy czyjeś słowa w zdaniu:

Mama powiedziała: „Czas na obiad".

★ Poprawna polszczyzna

Mówimy i piszemy poprawnie!
Niektóre wyrazy często są używane błędnie. Sprawdź, jak powiedzieć i napisać poprawnie.

⬇️

★

❌ ✅ Błędy i poprawne formy

❌ Źle (błędnie)	✅ Dobrze (poprawnie)
poszłem	poszedłem
wziąść	wziąć
swetr	sweter
godzina czasu	godzina
cofnij się do tyłu	cofnij się
spadać w dół	spadać
pomarańcz	pomarańcza
pięć gram	pięć gramów
porcja torta	porcja tortu
ubrać spodnie	włożyć spodnie
łabądź	łabędź
umią	umieją
kontrol	kontrola

★

💡 Dlaczego tak mówimy? — wyjaśnienia

❌ poszłem → ✅ poszedłem
Forma poszłem nie istnieje w języku polskim. Mówimy: poszedłem (ja, chłopiec) lub poszłam (ja, dziewczynka).

❌ wziąść → ✅ wziąć
Końcówka -ść jest tu błędna. Poprawna forma to wziąć.

❌ godzina czasu → ✅ godzina
Słowo godzina już samo w sobie oznacza jednostkę czasu — słowo czasu jest zbędne. To błąd pleonazmu (powtarzania tej samej treści).

❌ cofnij się do tyłu → ✅ cofnij się
Cofanie zawsze jest do tyłu — słowo do tyłu jest zbędne (pleonazm).

❌ spadać w dół → ✅ spadać
Spadanie zawsze jest w dół — słowo w dół jest zbędne (pleonazm).

❌ ubrać spodnie → ✅ włożyć spodnie / założyć spodnie
Ubrać można kogoś, ale spodnie się wkłada lub zakłada.

❌ umią → ✅ umieją
Poprawna forma to umieją. Podobnie: rozumieją, śmieją się.

★

🔢 Poprawna odmiana — liczebniki

❌ Źle	✅ Dobrze
pięć gram	pięć gramów
pięć kilo	pięć kilogramów / kilo (potocznie)
porcja torta	porcja tortu
kawałek ciasta (zły rodzaj)	kawałek ciasta ✓

★

📝 Poprawna forma rzeczowników

❌ Źle	✅ Dobrze
pomarańcz	pomarańcza
swetr	sweter
łabądź	łabędź
kontrol	kontrola

★

🔁 Pleonazmy — zbędne powtórzenia

Pleonazm to użycie słowa, które powtarza treść innego słowa w tym samym zdaniu. Tego unikamy!

❌ godzina czasu → piszemy tylko: ✅ godzina

❌ cofnij się do tyłu → piszemy tylko: ✅ cofnij się

❌ spadać w dół → piszemy tylko: ✅ spadać

❌ wznieść się w górę → piszemy tylko: ✅ wznieść się

❌ wejść do środka → piszemy tylko: ✅ wejść

❌ każdy z osobna → piszemy tylko: ✅ każdy

★

💚 Zapamiętaj — poprawne formy!

poszedłem wziąć sweter pomarańcza pięć gramów porcja tortu włożyć spodnie łabędź umieją kontrola godzina cofnij się spadać

★ Słownik ortograficzny

★ Wyrazy z ó

bóbr bór chór ciężarówka córka dachówka dół dróżka dwóch dwójka dziób góra góralka górka górnik jaskółka Józef Józek klasówka komórka kotów kółko kózka król królewna królik królowa który leśniczówka lodówka lokówka lód łamigłówka łódka łóżko makówka Matusiakówna mikrofalówka miód młynarzówna motorówka mój mózg mrówka Nowakówna nóż obóz ogórek ogród ołówek otwór ósemka ówdzie pagórek pieróg piórko pióro plecaków podróże pojemników pokój powtórka półka północ późno próba przepiórka przyjaciółka róg równać równanie równy rózga róża różdżka różne samochód sąsiadów siódemka siódmy skóra skróć skrót słowników sokowirówka sójka sól sposób spóźnić się stalówka stół strój stróż szóstka szósty temperówka wieczór wiewiórka wiórki wiózł wór wózek wróbel wrócić wróć wróżka wskazówka zeszytów żaglówka żarówka żółtko żółw

★ Wyrazy z u

auto autobus babunia budka buduje burak burza but butelka cebula chomikuje córunia cukierek czuje deszczu drobniutki drukuje duchu dwu dżudo fartuszek galopuje garnuszek guma hamulec Hubert humor huragan Julek już kakadu kluski kocur kogut koloruje konfitura kopiuje koszulka kożuszek króciutki Kuba kubek kubuś kukułka kula kundelek kupić kura kurtka kurtyna lupa lustro łańcuszek Maciuś maluszek matunia mrozu mucha murek muszelka muszla muzeum muzyka naśladuje nauka nuta obserwuje obwąchuje odnajduje opatrunek paluszek papuga pazur piastunka pieluszka Piotruś placuszek poduszka przerzutka przeskakuje publiczność pudełko pudruje puszka puzon rachunek rumianek rurka rysunek serduszko skuwka słońcu staruszek staruszka suma szacunek tamburyn tatuś tunel ubranie uciekła uczeń uczta uczucie uczyć się układny ukryć ul Ula ulica ulotka ulubiony uparty Urszula urwis urządzenie usta uszko utwór uwaga uważny uznanie wianuszek wyczesuje wylatuje wymachuje wyrzucać wysiaduje zasuwka zuch zuchy zwiastun żubr żurawina

★ Wyrazy z ż

abażur bagaż bandaż bażant Białowieża bliżej Błażej cóż czyżyk dłużej dróżka drużyna drżeć dużo duży dyliżans dyżurny Elżbieta garaż gdyż Grażynka inżynier jeż jeżyna już każdy koleżanka kożuch kradzież krążyć książka księża księżyc łodyżka łyżka łyżwiarz łyżwy lżejszy małż małżonka masaż mażę mąż mężczyzna młodzież mosiężny może mrożony nóż nóżka oberża odważny odwilż odzież oranżada oranżeria Paryż pejzaż pieniążek pierożki podróże pożar rewanż rożek róża różne ryż rżeć sierżant skarżyć skarżypyta smażyć śnieżki także też twarożek ulżyć uważny ważka waży ważyć wąż wieża witraż wóz strażacki wstążka wyżej wyżeł żaba żagiel Żaneta żarówka żądło żbik żelazko żłobek żmija żołądek żołnierz żonkil żółta żółtko żółty żółw żubr żuk żuraw życie żyleta żyrafa żyto żywioł

★ Wyrazy z rz

Andrzej aptekarz bajarz brzeg brzoza burza chrzan chrząszcz chrzęst dekarz drzazga drzewo dworzec gorycz gorzej gorzki grzebień grzejnik Grześ grzechotka grzmot grzyb grzyby harcerz jarzębina Jerzy kafelkarz kalendarz korzeń koszykarz krzesło krzew Krzysztof kurz łyżwiarz marzec Marzena marzenie marzy mierzy mierzyć mistrz modrzew morze murarz narciarz narzędzia nietoperz odkurzacz olbrzym orzech orzechy orzeł otworzyć pasterz patrzeć perz piekarz pierze pierzyna piosenkarz pisarz podwórze pojezierze pokrzywa pokrzywy porządek porzeczka porzeczki potrzebny powietrze przechodnie przecinek przedmiot przejście Przemek przerzucam przeszkadza przybory przygoda przyjaciel przykręcać przykry przysłowie przystanek rowerze rycerze rząd rzecz rzeczy rzeka rzekła Rzemek rzemień rzepa rzepak rzęsa rzęsy rzeźba rzeźbiarz rzeżucha rzodkiewka rzucać rzucam skórzane snycerz spojrzeć sprzątać starzec stolarz taksówkarz tancerz tchórz trzask trzcina trzeba trzepaczka trzmiel trznadel trzy trzyma trzymam twarz tworzyć tynkarz ujrzał ujrzeć urządzenie utrzymuje w norze warzywa weterynarz wędkarz wierzba wierzyć wrzask wrzątek wrzesień wrzos zatrzaśnięte zegarmistrz zgrzyt zmierzch zwierzęta

★ Wyrazy z ch

bohater brzuch brzuszek chaber chart chata chcieć chełm Chełmno chęć Chiny chirurg chleb chłopiec chmura chodnik chodzić choinka chomik chorągiewka choroba chory Chorzów chrabąszcz chrupki chrzan chudy chusta chustka chwasty chwila dach daszek druh duch duszek echo fartuch fartuszek głuchy gmach groch groszek grzech haft hak Halinka hałas hamak Hamburg handel Hania Hańcza harcerz harfa harmider harmonia Hawaje heca hej hejnał Helenka Henio hiena Himalaje hipopotam Hiszpania hola Holandia Honorata hop Hrubieszów Hubert huczeć Hugo huk hulajnoga hura huragan huśtawka hymn karczoszek kożuszek kucharka kuchenka kuchnia loch marchew mech Michalina Michał mucha muchomor muszka nochal oddech orzech orzeszek paluch pchać pchła pech piach proch proszek puch puchar puszek rachunek racuszek ruch rzeżuszka samochód schab schludny schłodzić schodek schody schodzić schować schowek schronisko schrupać schudnąć schylać słuch Stach strach suchy susza szachy śmiech śmieszny śpioch troszkę uszko uśmiech wahadło węch wschodzić wschód wydmuszka wyschnąć zapach zapaszek zaschnięty zuch

★ Wyrazy z h

błahy bohater druh filharmonia haft hak Halinka halo hałas hamak Hamburg hamulec handel hangar Hania Hańcza harcerz harfa harmider harmonia hasać hasło Hawaje heca hej hejnał hejże Helenka helikopter hełm Henio herb herbata hiacynt hiena higiena Himalaje hipopotam historia Hiszpania hokej hola Holandia Honorata hop hotel Hrubieszów Hubert huczeć Hugo huk hula-hop hulajnoga humor hura huragan huśtawka hymn juhas Podhale rozhuśtać wahadło wahanie zhańbić zharmonizować zheblować

⚠️ Wyjątki i wyrazy do zapamiętania

druh (h, nie ch!) pszczoła (sz, nie rz!) pszenica (sz, nie rz!) kształt (sz!) wszyscy (sz!) poszedłem ✓ wziąć ✓ łabędź ✓ pomarańcza ✓ umieją ✓

★ Wyjątki trzeba po prostu zapamiętać!

Język Polski – Klasy 1–3 SP  ★